Διαδικασίες επικοινωνίας με θύματα ή άτομα που διατρέχουν κίνδυνο επιβλαβών πρακτικών

Υποδοχή γυναικών θυμάτων ή γυναικών που διατρέχουν κίνδυνο επιβλαβών πρακτικών:

• Πρέπει να διασφαλίζεται στις γυναίκες τακτική και έγκαιρη πρόσβαση σε πληροφορίες και εκπαίδευση σχετικά με τα δικαιώματά τους σε γλώσσα που κατανοούν.
• Οι επαγγελματίες πρέπει να γνωρίζουν και να ενεργούν αναλόγως, ότι κάθε παιδί, κάθε γυναίκα, πέρα από όλες τις παραδόσεις και τις συμβάσεις, έχει το δικαίωμα στην υγεία και την ακεραιότητα του ατόμου τους.
• Η γνώση των παραδόσεων και των τυπικών πρακτικών άλλων πολιτισμών αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για την οικοδόμηση ισότιμων σχέσεων μεταξύ των επαγγελματιών και των επισκεπτών των εγκαταστάσεων, έχοντας πάντα κατά νου τις καθολικές αρχές προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών, των παιδιών και των κοριτσιών.
• Η γνώση αυτών των παραδόσεων στην κατάλληλη διάστασή τους και η αποφυγή του στιγματισμού και/ή της ποινικοποίησης συμβάλλουν στην προετοιμασία ενός διαλόγου που καλωσορίζει τις γυναίκες που έχουν πέσει θύματα αυτών των πρακτικών.
• Είναι σημαντικό οι αρμόδιοι υπάλληλοι της υποδοχής να είναι επίσης προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν αυτά τα ζητήματα, να είναι ενημερωμένοι για την ύπαρξη αυτών των παραδόσεων και να είναι σε θέση να προσφέρουν στις γυναίκες που τις ακολουθούν την απαραίτητη βοήθεια.
• Οι συνεντεύξεις με γυναίκες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πιθανές ηθικές, ψυχολογικές και θεραπευτικές επιπτώσεις, να χρησιμοποιούν πολιτισμική διαμεσολάβηση και να χαρακτηρίζονται πάντα από σεβασμό στην αρχή της αυτονομίας του ατόμου και του συμφέροντός του.
• Κατά τη διεξαγωγή συνέντευξης με γυναίκες που ενδέχεται να έχουν υποβληθεί σε παραδοσιακές επιβλαβές πρακτικές, πρέπει να διατηρείται μια ισορροπημένη στάση, χωρίς προκαταλήψεις και κρίσεις είτε για το ίδιο το φαινόμενο είτε για τον πολιτισμό προέλευσης, και χωρίς να υποτίθεται ότι όλες οι γυναίκες έχουν υποβληθεί στην πρακτική αυτή.
• Λαμβάνοντας υπόψη ότι η σεξουαλικότητα παραμένει ταμπού σε πολλές κοινότητες, η προσέγγιση της επαλήθευσης της αναπαραγωγικής υγείας και ευημερίας μιας γυναίκας μπορεί να παρέχει πληροφορίες σχετικά με το αν έχει υποβληθεί σε ΑΓΓΟ ή άλλες πρακτικές βίας κατά των γυναικών.
• Στην συγκεκριμένη περίπτωση των επαγγελματιών υγείας που εντοπίζουν ΑΓΓΟ, εάν κριθεί απαραίτητο, ο επαγγελματίας υγείας θα πρέπει να προσδιορίσει τον τύπο της τομής ή της αλλοίωσης που υπάρχει, φροντίζοντας να ελαχιστοποιήσει τις επαναλαμβανόμενες εξετάσεις που μπορεί να προκαλέσουν στην γυναίκα αυξημένη δυσφορία ή αίσθημα παραβίασης της προσωπικής της ιδιωτικότητας.

Στο αρχικό στάδιο της συνέντευξης, συνιστάται:

• Προσδιορίστε το γεωγραφικό και πολιτισμικό υπόβαθρο της γυναίκας.
• Ρωτήστε το θύμα ή το άτομο που διατρέχει κίνδυνο αν αισθάνεται άνετα να σας μιλήσει στον τόπο όπου βρίσκεστε και φροντίστε να του μιλήσετε σε έναν ασφαλή και ιδιωτικό χώρο. Αν το άτομο συνοδεύεται από κάποιον, μην υποθέσετε ότι είναι ασφαλές να μιλήσετε για την εμπειρία του μπροστά σε αυτό το άτομο, πρέπει πάντα να του μιλάτε όταν είναι μόνο του.
• Διαβεβαιώστε το θύμα ή το άτομο που διατρέχει κίνδυνο για την εμπιστευτικότητα και εξηγήστε του την έννοια της ενήμερης συναίνεσης, δηλαδή ότι δεν θα δώσετε πληροφορίες σε κανέναν (συμπεριλαμβανομένης της οικογένειας, των φίλων ή της κοινότητας) χωρίς τη συγκατάθεσή του ή ενάντια στο συμφέρον του.
• Κατανοήστε εάν έχει τουλάχιστον βασική εκπαίδευση και στοιχειώδεις γνώσεις για το σώμα της.

Μόλις κατανοηθούν αυτά τα δύο στοιχεία, συζητήστε με τη γυναίκα τις πιθανές παραδοσιακές πρακτικές που υπάρχουν στον πολιτισμό της και συνδέονται με τελετές μύησης ή/και εξαγνισμού. Αυτό θα σας επιτρέψει να κατανοήσετε με ποια ορολογία η γυναίκα προσδιορίζει το φαινόμενο και, στη συνέχεια, να επικοινωνήσετε μαζί της για να προσδιορίσετε τον τύπο της πρακτικής που εφαρμόστηκε.

Μόλις δημιουργηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης, μπορείτε να προχωρήσετε σε πιο συγκεκριμένες ερωτήσεις που αφορούν, για παράδειγμα, την κανονικότητα του εμμηνορροϊκού κύκλου, τον πιθανό πόνο κατά τη διάρκεια του κύκλου και/ή κατά τη σεξουαλική επαφή, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο έλαβαν χώρα τυχόν εγκυμοσύνες και γεννήσεις. Ανάλογα με την επαγγελματική σας ιδιότητα και τον τρόπο με τον οποίο το θύμα ή το άτομο που διατρέχει κίνδυνο επιβλαβών πρακτικών έρχεται σε επαφή μαζί σας, όταν επικοινωνείτε μαζί του, ενδέχεται να μην αποκαλύψει άμεσα τι του έχει συμβεί ή να το υπονοήσει μόνο έμμεσα. Τα θύματα ενδέχεται να μην εκφράζονται εύκολα λόγω ανασφάλειας, αισθημάτων ντροπής και ενοχής, καθώς και από αφοσίωση στην οικογένεια. Στην περίπτωση των ΑΓΓΟ, μερικές φορές τα θύματα δεν το αντιλαμβάνονται καν ως πρόβλημα ή ως αιτία άλλων προβλημάτων υγείας.

Πράγματα που πρέπει να κάνετε:

• Ενημερώστε τη γυναίκα για τα δικαιώματά της και για τη διαδικασία της συνέντευξης που θα πραγματοποιηθεί.
• Χρησιμοποιήστε απλή, σαφή γλώσσα, χωρίς να χρησιμοποιείτε επίθετα που μπορεί να υποδηλώνουν κρίση σχετικά με τον πολιτισμό προέλευσης της γυναίκας.
• Πραγματοποιήστε τη συνέντευξη σε προστατευμένο χώρο και με γυναικείο προσωπικό (συμπεριλαμβανομένου του γλωσσικού-πολιτισμικού μεσολαβητή, ο οποίος έχει εκπαιδευτεί στο θέμα).
• Συμμετέχετε μόνο για ό,τι είναι απαραίτητο. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ρωτάτε μόνο ό,τι χρειάζεται να γνωρίζετε εκείνη τη στιγμή, προκειμένου να εκπληρώσετε το ρόλο σας στην υποστήριξη ή την προστασία του ατόμου που έχει ανάγκη.
• Μην κάνετε περιττές ερωτήσεις που μπορεί να τραυματίσουν περαιτέρω το θύμα.
• Πείτε μερικές παρηγορητικές και υποστηρικτικές φράσεις και επιβεβαιώστε ότι αυτό που τους συνέβη δεν ήταν δικό τους λάθος.
• Λάβετε υπόψη ότι, αν είναι δυνατόν, αυτή η συζήτηση μπορεί να απαιτήσει περισσότερο χρόνο. Δεν είναι εύκολο να μιλάει κανείς για τραυματικές εμπειρίες, οπότε δεν πρέπει να βιαστείτε.
• Εάν το επίπεδο κινδύνου δεν απαιτεί κάτι διαφορετικό και είναι δυνατόν να το κάνετε, ίσως χρειαστεί να αξιολογήσετε εάν το θύμα ή το άτομο που διατρέχει κίνδυνο είναι έτοιμο να μιλήσει για την επιβλαβή πρακτική. Εάν δεν είναι ακόμη έτοιμο να μιλήσει περισσότερο και είναι δυνατόν να το κάνετε σύμφωνα με τις επαγγελματικές σας ικανότητες, δώστε του χρόνο. Προσπαθήστε να εντοπίσετε τους φόβους και τις ανησυχίες που τους εμποδίζουν, διαβεβαιώστε τους για την εμπιστευτικότητα, ενθαρρύνετέ τους να συναντηθούν ξανά και παρέχετε τους ακριβείς και ενημερωμένες πληροφορίες σχετικά με τις διαθέσιμες υπηρεσίες.
• Διαβεβαιώστε το θύμα ή το άτομο που διατρέχει κίνδυνο ότι οι ενέργειες που θα ληφθούν θα συζητηθούν μαζί του και ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια ανά πάσα στιγμή, ακόμη και αργότερα, εκτός εάν υπάρχει κίνδυνος που απαιτεί άμεση δράση.

Τι να μην κάνετε:

• Να θεωρείτε δεδομένο τι είναι ο ΑΓΓΟ ή άλλες παραδοσιακές πρακτικές και να τις θεωρείτε αρνητικές πρακτικές.
• Να χρησιμοποιείτε επιθετική και/ή στιγματιστική γλώσσα.
• Να αποφεύγετε να διεξάγετε τη συνέντευξη με την παρουσία πολλών ατόμων ή να αποκλείετε μια γυναίκα από τη διαδικασία της συνέντευξης, ειδικά όταν το θύμα είναι γυναίκα.

Η υποδοχή των γυναικών που ενδέχεται να είναι θύματα αναγκαστικών γάμω

• Όλες οι συνεντεύξεις με τη γυναίκα πρέπει να διεξάγονται με εμπιστευτικότητα.
• Για τη συνέντευξη, είναι απαραίτητο να μην χρησιμοποιούνται ποτέ συγγενείς, φίλοι ή μεσολαβητές που ανήκουν στην κοινότητα αναφοράς ως διερμηνείς, διότι αυτό θα εμπόδιζε τη γυναίκα να εκφραστεί με σαφήνεια σχετικά με την κατάσταση βίας που υπέστη και θα την εμπόδιζε να ζητήσει άμεσα βοήθεια.
• Η συνέντευξη πρέπει πάντα να διεξάγεται σε χώρο που η γυναίκα θεωρεί ασφαλή. Όλοι οι παράγοντες κινδύνου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να αξιολογούνται κατά τη συνέντευξη.
• Πρέπει να εξηγούνται στη γυναίκα, συνοπτικά και με σαφήνεια, οι δυνατότητες βοήθειας που μπορεί να αξιοποιήσει και οι πιθανές λύσεις από νομική άποψη.

Έγκυες γυναίκες μετά από αναγκαστικό γάμο

Στις περιπτώσεις όπου η γυναίκα έχει επιλέξει να κρατήσει ένα παιδί που γεννήθηκε λόγω ενός ανεπιθύμητου γάμου, η πορεία της προστασίας συνοδεύεται από την πορεία της συνοδείας στη μητρότητα. Η μοναξιά, τα συναισθήματα ενοχής και η νοσταλγία για μια «οικογενειακή κοινότητα», ακόμη και αν είναι βίαιη και ασεβής, μπορεί να έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία της γυναίκας.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, έως ότου το παιδί φτάσει την ηλικία των έξι μηνών, πρέπει να ληφθούν αυστηρά μέτρα ασφαλείας: στην πραγματικότητα, αυτό είναι το χρονικό όριο εντός του οποίου ο πατέρας μπορεί να έχει συμφέρον να εντοπίσει και να αναγνωρίσει το παιδί για να αποκτήσει νομιμοποίηση, εάν έχει εισέλθει παράνομα σε μια ευρωπαϊκή χώρα.