Μεθοδολογίες πρόληψης

Οι παραδοσιακές επιβλαβείς πρακτικές συνεχίζουν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για την ευημερία και την ενδυνάμωση των γυναικών και των κοριτσιών σε όλο τον κόσμο. Ακολουθούν μεθοδολογίες πρόληψης που μπορούν να ενσωματωθούν σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και προγράμματα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένων εκστρατειών ενημέρωσης, προσπαθειών εμπλοκής της κοινότητας, νομοθετικών αλλαγών και δικτύων υποστήριξης.

1. Ολοκληρωμένη εκπαίδευση σε θέματα υγείας και υποστήριξη των οικογενειών

Η ολοκληρωμένη εκπαίδευση σε θέματα οικογενειακού προγραμματισμού, αναπαραγωγικής υγείας και των επιπτώσεων αυτών των συμπεριφορών είναι επίσης απαραίτητη για την αντιμετώπιση ζητημάτων που σχετίζονται με την υγεία. Είναι επιτακτική ανάγκη οι γυναίκες που επηρεάζονται από επιβλαβείς παραδόσεις να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, ώστε να μπορούν να λάβουν την απαραίτητη ιατρική φροντίδα και βοήθεια. Επιπλέον, η ευαισθητοποίηση και η ανάπτυξη εναλλακτικών, μη επιβλαβών τελετών μύησης απαιτούν την ενεργό συμμετοχή της κοινότητας και τη συνεργασία με τις τοπικές αρχές, συμπεριλαμβανομένων, όταν χρειάζεται, προγραμμάτων κοινωνικοπολιτισμικής διαμεσολάβησης και οικογενειακής παρέμβασης.

2. Προώθηση της αλφαβητισμού και της εκπαίδευσης

Μια γεωγραφική αξιολόγηση της UNICEF υπογραμμίζει ότι τα χαμηλά επίπεδα εκπαίδευσης είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό των κοινοτήτων στις οποίες οι δείκτες παιδικών γάμων είναι εξαιρετικά υψηλοί. Τα στοιχεία δείχνουν ότι «στις πέντε χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικών γάμων στον κόσμο, το 15 % ή λιγότερο των κοριτσιών ολοκληρώνουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση· στις τρεις πρώτες χώρες, τα ποσοστά ολοκλήρωσης της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν υπερβαίνουν το 5 %» (Murray et al., 2023, παράγραφος 4). Μελέτες περιπτώσεων δείχνουν ότι η προώθηση και η υποστήριξη της αλφαβητισμού των γυναικών μειώνει σημαντικά την επικράτηση παράνομων πρακτικών, όπως ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων και οι γάμοι σε νεαρή ηλικία. Ο στόχος πρέπει να είναι η προώθηση της εκπαίδευσης των γυναικών, τόσο των ενήλικων γυναικών όσο και των νεαρών κοριτσιών, μέσω της αύξησης της εγγραφής και της φοίτησης στο σχολείο μετά την πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

3. Δράσεις ευαισθητοποίησης

Οι δράσεις για την εξάλειψη της επικράτησης των παραδοσιακών πρακτικών υγείας δεν πρέπει να περιορίζονται σε μια αρχική επαφή, αλλά να συνεχίζονται μετά την αρχική ευαισθητοποίηση. Ομοίως, ο πληθυσμός-στόχος δεν μπορεί να είναι μόνο οι γυναίκες, καθώς όλα τα κοινωνικά στρώματα μπορούν να επωφεληθούν από τις δράσεις ευαισθητοποίησης για να επιτευχθεί η απαραίτητη αλλαγή στη νοοτροπία. Ειδικότερα, είναι εξαιρετικά σημαντικό να ενημερώνονται οι γονείς, οι θρησκευτικές ή παραδοσιακές αρχές ή οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας, με έμφαση στις επιβλαβείς συνέπειες για την υγεία και όχι στις νομικές ή ανθρώπινες πτυχές (Murray et al., 2023). Είναι επίσης θεμελιώδες να λαμβάνεται υπόψη και να ενσωματώνεται στις στρατηγικές η πολιτισμική πραγματικότητα της χώρας εφαρμογής: οι σχετικές κατευθύνσεις πρέπει να σέβονται και να προσαρμόζονται στις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες των χωρών στις οποίες απευθύνονται, σύμφωνα με μια προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τον πολιτισμό.

4. Εκπαίδευση και ανάπτυξη ικανοτήτων

Παροχή εκπαιδευτικών πόρων και προγραμμάτων κατάρτισης για επαγγελματίες, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων στον τομέα της υγείας, της εκπαίδευσης και της κοινότητας, προκειμένου να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά τα περιστατικά επιβλαβών πρακτικών. Εφαρμογή νομοθετικών αλλαγών, όπως η υποχρεωτική αναφορά, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι επαγγελματίες πρώτης γραμμής είναι εξοπλισμένοι για να ανταποκριθούν σε περιπτώσεις βλάβης. Προκειμένου η πρόληψη να αποφέρει αποτελέσματα, θα πρέπει να ευαισθητοποιηθεί η κοινότητα χωρίς να κρίνεται η παράδοση, αλλά εξηγώντας γιατί οι επιβλαβείς πρακτικές, όπως ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων, είναι επικίνδυνες για την ψυχική και σωματική υγεία των γυναικών, χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση που εστιάζει στα θύματα. Οι φορείς που εμπλέκονται στην ευαισθητοποίηση θα πρέπει να έχουν λάβει την κατάλληλη εκπαίδευση σχετικά με τον τρόπο προσέγγισης των ατόμων και των κοινοτήτων όπου εφαρμόζονται επιβλαβείς πρακτικές.

5. Κοινωνική συμμετοχή και αλληλοϋποστήριξη

Τα κράτη πρέπει να προωθούν ενεργά τη συμμετοχή των γυναικών και των κοριτσιών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και στις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην εξάλειψη των επιβλαβών πρακτικών, ενισχύοντας έτσι την ενδυνάμωση και την ενεργό συμμετοχή τους. Επιπλέον, πρέπει να διευκολύνουν τη δημιουργία ομάδων υποστήριξης και δικτύων αλληλοβοήθειας για τις γυναίκες και τα κορίτσια που έχουν υποστεί επιβλαβείς πρακτικές, παρέχοντας ένα ασφαλές περιβάλλον για την ανταλλαγή εμπειριών και την πρόσβαση σε πηγές βοήθειας. Η τακτική επικοινωνία με τους ηγέτες που ορίζει η παράδοση της κάθε κοινότητας καθώς και τους ενδιαφερόμενους φορείς αυτής είναι απαραίτητη για την οργάνωση εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης και την συμμετοχή σε δραστηριότητες που αμφισβητούν τις πολιτισμικές νόρμες και αντιλήψεις γύρω από τις επιβλαβείς πρακτικές.
Παράλληλα με αυτές τις προσπάθειες, μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορες πρακτικές μεθοδολογίες, όπως: ενημερωτικές εκδηλώσεις σε σχολεία, ψηφιακή προβολή μέσω φυλλαδίων και διαγραμμάτων ροής, εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στοχευμένες εκδηλώσεις για νέους που διατρέχουν κίνδυνο, καλλιτεχνικές παραγωγές που προωθούν την ευαισθητοποίηση, forum ανταλλαγής απόψεων, προγράμματα κατάρτισης για ακτιβιστές, δραστηριότητες ευαισθητοποίησης για φοιτητές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και συναντήσεις με τις πληγείσες κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων τόσο των κοριτσιών όσο και των αγοριών.